DROGA IMPERIUM CZ 16 – JAPOŃSKI TAJWAN

Witajcie. W tej części postanowiłem poruszyć ciekawą moim zdaniem kwestię japońskiej okupacji Tajwanu. Formoza, jak Tajwan był nazywany w tamtych czasach, znajdował się pod japońską okupacją przez kilkadziesiąt lat. To bardzo długi okres. W tym wpisie będzie mowa wyłącznie o japońskich rządach na Tajwanie i nie będzie tu mowy o żadnych innych wydarzeniach, o których będę mówić dopiero w następnych częściach Drogi Imperium. Używam też zamiennie nazw Tajwan i Formoza. Ta druga to stara nazwa wyspy. 

 

REPUBLIKA TAJWANU

Mamy 1895 rok – okres Meiji. Japonia wygrywa wojnę z Chinami. Na mocy traktatu z Shimonoseki Tajwan przechodzi pod władzę Japończyków. Natomiast jeśli chcecie sobie przypomnieć tamte wydarzenia lub nie znacie tamtego wpisu, to podaję link do części Drogi Imperium w, której szczegółowo opowiadam o tamtych wydarzeniach.   http://www.niewidomywkrainiesakury.pl/2020/02/02/droga-imperium-cz-7-poczatek-japonskich-podbojow-do-1895-roku/       

 

 

Pekin jednak “zapomniał” poinformować o tym urzędników z Tajwanu i pozostałych mieszkańców wyspy. Jednak wieści dotarły tam bardzo szybko.
Mamy 23 maja 1895 roku. Zostaje proklamowana Republika Tajwanu jako forma sprzeciwu. Prezydentem tego państwa został chiński gubernator Tajwanu, Tang Jingsong.  Natomiast głównym dowódcą wojskowym został Liu Yongfu. 
Mamy 29 maja 1895 roku. Na Formozie lądują wojska Nipponu.  Bardzo szybko pokonały wojska  chińskie w bitwie pod  Keelungiem.  
Mamy 3 czerwca. Na statku u wybrzeży Tajwanu wysłannicy z Pekinu oficjalnie przekazali wyspę Japończykom. Nie mogło do tego dojść na wyspie, ponieważ trwały tam działania wojenne, a po drugie mieszkańcy Formozy, jak i  urzędnicy republiki, byli bardzo niechętni zarówno nowym panom wyspy, jak i urzędnikom z Pekinu.  
Flaga Republiki Tajwanu

 

Mamy 6 czerwca. Tang, jedyny prezydent republiki, oraz większość urzędników uciekli z Formozy, zabierając ze sobą zawartość skarbca republiki. Część badaczy i historyków uważa ten dzień za datę upadku tego państwa.  Tym bardziej że na miejsce Tanga nie został wyznaczony żaden następca, a większość urzędników, jak już wspomniałem, też uciekła. Mimo tego wydarzenia siły zbrojne republiki pod dowództwem Liu walczyły nadal w południowej części Formozy. Obrońcy ponosili ciężkie straty, ale Japonia musiała zaangażować na wyspie mniej więcej 50 tysięcy żołnierzy.  
Mamy 21 października 1895 roku. W tym dniu wojska Japońskie zajęły Tainan. Część badaczy uważa, że to właśnie tego dnia swoje istnienie zakończyła Republika Tajwanu.  Liu uciekł z wyspy. Niedobitki obrońców broniły się na Tajwanie do 26 listopada gdy w bitwie pod Changxing Japonia je pokonała. 
Tu muszę stwierdzić jedną ważną rzecz. Republika Tajwanu nie miała żadnego znaczenia. Nie została nawet uznana przez żadne z państw.  Poza oporem jedyne rzeczy, jakie zrobiło to państwo, to stworzenie flagi i wydanie znaczka pocztowego.

GUBERNATORZY WOJSKOWI

Władzom Nipponu zależało na tym, by rozwinąć Tajwan. Przeznaczyli na to większość finansów uzyskanych z reparacji wojennych od Chin. Tajwanem mieli zarządzać gubernatorzy. 

 

Godło Gubernatorów Generalnych Tajwanu

 

Pierwszym gubernatorem wyspy został wice hrabia oraz admirał Sukenori Kabayama. Gubernatorem Tajwanu był przez rok z kawałkiem, bo od maja 1895 roku do czerwca 1896 roku. Sukenori popierał projekt aneksji wyspy oraz asymilacji Chińczyków, którzy zamieszkiwali wyspę. Gubernator uważał, że ich kultura jest prawie na takim samym poziomie, jak kultura Nipponu. Sukenori swoją władzę opierał na wojsku, gdyż po walkach na wyspie było jeszcze dość niespokojnie. 

 

Pierwszy Gubernator Generalny Tajwanu Sukenori Kabayama

 

Pierwszy zarządca wyspy poprosił też cesarza o specjalne uprawnienia, które otrzymał. Nazwano je “dyrektywą 63”.  Na jej mocy gubernator miał prawo ustanawiać nowe prawa na Formozie bez żadnych konsultacji z cesarzem i rządem.  Poza tym Sukenori w czasie swojej krótkiej kadencji stworzył policję na wyspie i rozpoczął pracę nad stworzeniem administracji cywilnej wyspy. 
Drugim gubernatorem, bardzo krótko, bo zaledwie od czerwca 1896 do października tego samego roku, był jeden z premierów Japonii, Taró Katsura.  Nie zdążył nic zrobić przez ten krótki okres czasu na wyspie. 
14 października  1896 roku kolejnym gubernatorem generalnym został Maresuke Nogi. Na tym stanowisku pozostał do lutego 1898 roku. Nogi bardzo przyczynił się do rozwoju służby zdrowotnej na wyspie.  Prawdopodobnie do rozpoczęcia prac w tym zakresie w jakiś sposób mogła “przyczynić się” śmierć matki gubernatora generalnego. 
Kolejnym gubernatorem generalnym był Gentaró Kodama. Nie zrobił jednak nic na wyspie. Pełnił ten urząd do roku 1906, a więc dłużej, niż jego poprzednicy. 
Mamy 1906 rok. Gubernatorem generalnym zostaje generał Samata Sakuma. Wprowadził na Formozie bardzo surową politykę. Oczywiście ta polityka miała pewne skutki, o których powiem za chwilę. 
Gubernator Generalny Tajwanu Samata Sakuma

 

Od przejęcia Tajwanu minęło już trochę czasu. Mimo to we wschodniej części wyspy władza Nipponu nadal była słaba. Gubernator użył oddziałów wojskowych, by umocnić władzę na tamtejszym regionie, i bardzo brutalnie spacyfikował tamtejszą ludność pochodzącą z plemion aborygeńskich. 
Teraz przejdę do kolejnej części tego tematu. 

LIN XIANTANG

Mimo tego co powiedziałem przed chwilą o działaniach Sakumy, sytuacja polityczna na wyspie z drugiej strony zaczęła się rozluźniać. Doprowadziło do tego między innymi wejście Nipponu w nowy okres historyczny – okres Taishó. 
Mamy 1914 rok na Formozie powstaje pierwsze polityczne stowarzyszenie Tajwańskie Stowarzyszenie  na rzecz Asymilacji.   Założycielem tej organizacji był Lin  Xiantang. Celem stowarzyszenia było uzyskanie takich samych praw dla mieszkańców Formozy, jakie mieli Japończycy. Po drugie mieszkańcy nie mogli angażować się w życie polityczne.  
Organizacja miała trzy tysiące ludzi, a wśród nich znalazło się paru Japończyków. Niestety po dwóch miesiącach funkcjonowania gubernator generalny Samata Sakuma rozwiązał to stowarzyszenie.  
To nie załamało jednak Lin Xiantanga, który nadal działał wspólnie ze swoimi poplecznikami. Domagali się między innymi powołania parlamentu tajwańskiego. 

WYDARZENIA TAPANI 1915

Mamy lipiec 1915 roku w świątyni pod Tainanem niejaki  Yu  Qingfang wydał odezwę, która wzywała do oporu przeciw Japończykom. W wyniku jej ogłoszenia powstańcy przeprowadzili serię ataków na posterunki policyjne, w wyniku których zginęło mniej więcej trzydziestu funkcjonariuszy japońskiej policji.  Największy sukces powstańcy odnieśli, gdy w trakcie jednej z potyczek udało im się zdobyć posterunek policji.  
Drugim takim sukcesem było zajęcie przez buntowników wioski Tapani. To właśnie od nazwy tej miejscowości wzięła się nazwa powstania, nazywanego też incydentem. Nippon jednak bardzo krwawo spacyfikował inne wsie w okolicy Tapani. 
Mamy 22 sierpnia 1915 roku przywódca powstania zostaje ujęty.  Wojska Nipponu otoczyły powstańców w górach, co zakończyło pierwsze z dwóch największych powstań antyjapońskich na Formozie.  Część powstańców jednak jakimś cudem uciekła z okrążenia i zostali oni ujęci dopiero w 1916 roku. 
Złapani powstańcy z Tapani

 

Powstańcy zostali osądzeni w dwóch procesach. Początkowo około 1000 powstańców skazano na karę śmierci, jednak ostatecznie większość wyroków zamieniono na inne kary z powodu koronacji cesarza Yoshihito. Ten incydent był też niejako skutkiem polityki Samata Sakumy, aczkolwiek z powstaniem tym musiał zmagać się już jego następca, o którym parę słów wkrótce powiem. 

EDUKACJA NA FORMOZIE – PIERWSZY UNIWERSYTET TAJWANU

W tym momencie chciałbym się zatrzymać na moment i opowiedzieć parę słów o szkolnictwie na Tajwanie. Ocenia się, że pod koniec japońskiej okupacji do szkół na Tajwanie chodziło aż 90 % dzieci. 
Władze Nipponu nie poprzestały jednak na szkolnictwie podstawowym, że tak to określę. Mamy 1928 rok założony został pierwszy uniwersytet na Tajwanie. W czasach, o których mówię nazywał się Uniwersytet Cesarski w Tajpej.  
Uniwersytet miał początkowo  dwa wydziały: literatury i nauk politycznych oraz nauk przyrodniczych i rolnictwa. Łącznie uczęszczało mniej więcej 60 studentów.  Mamy 1935 rok na uniwersytecie powstał wydział medycyny. Natomiast w 1943 roku powstał wydział inżynierii, a wydział nauk przyrodniczych i rolniczych podzielono na dwa.  
Dodam jeszcze jedną rzecz. Uniwersytet ten działa do dnia dzisiejszego. Obecnie nazywa się Państwowy Uniwersytet Tajwański. 
Uniwersytet współcześnie – budynek biblioteki uniwersyteckiej

 

GUBERNATOR GENERALNY  GENERAŁ  SADAYOSHI ANDÓ 1915 – 1918 ROK

 

Sadayoshi został gubernatorem generalnym Formozy w maju 1915 roku, a więc na krótko przed wydarzeniami z Tapani, które, jak już powiedziałem, były skutkiem polityki poprzedniego gubernatora generalnego.  Nowy gubernator bardzo rozwinął Tajwan. 
Po pierwsze za sprawą generała rozwinięto następujące linie kolejowe na wyspie: z Tajpej do Suao, z Kaohsiungu do Fangliao,  linie kolejowe z miasta Hualian do Taidongu.  Ponadto miasta  Taidong i Fuanliao połączono drogą. Podobnie jak miasta Hualian i Suao.  Dodam tylko, że zarówno na te linie kolejowe, jak i połączenia drogowe wydano 14 milionów jenów. 
Za czasów Sadayoshiego został dokończony pałac gubernatorski. Istnieje na wyspie do dnia dzisiejszego, ale współcześnie pełni funkcję pałacu prezydenckiego. 
Gubernator działał też poza wyspą. Pierwszy taki przykład to stworzenie szpitali dla pracowników z Formozy w następujących miastach: Kanton, Xiamen, Fuzhou. Ponadto w Singapurze oraz Xiamenie, Fuhzou i Manili powstały oddziały Banku Tajwańskiego. 
Sadayoshi zajął się również szkolnictwem. Tu tylko jeden przykład. W roku 1917 na Formozie powstała pierwsza szkoła średnia dla dziewcząt w Tajpej. Gubernator wydał też zgodę, by Lin Xiantang, o którym już wspominałem, stworzył szkołę męską. 
Sadayoshi_Ando

 

POLITYKA NA TAJWANIE OD 1918 DO 1930 ROKU

Teraz tak bardzo pokrótce przedstawię politykę na Tajwanie do początku lat 30. Mamy 1918 rok  generał Motojiró Akashi na niespełna rok zostaje gubernatorem generalnym. W 1919 roku przebywał w  rodzinnym mieście Fukuoce na urlopie i tam nagle, 26 października, zmarł. To był ostatni wojskowy gubernator generalny Formozy.
Zaraz po jego śmierci na nowego gubernatora został wybrany  pierwszy cywil, Kenjiró Den. Począwszy od niego kolejni gubernatorzy mieli ograniczone prawa. Na Formozie zaczęto też wprowadzać japońskie prawo.  
Gubernator Generalny Kenjirō_Den

 

Gubernator Den był zwolennikiem asymilacji mieszkańców Tajwanu z Japończykami i japonizacji Tajwanu, aczkolwiek trzeba przyznać, że za jego czasów japonizacja ta nie była aż tak silna. Pod koniec tego wpisu opowiem troszkę o japonizacji na pewnym przykładzie. 
Den zakończył też segregację w szkołach. Od jego czasów zarówno mieszkańcy Formozy, jak i mieszkający tam Japończycy mieli taki sam dostęp do szkolnictwa. Den sprawował urząd gubernatora do września 1923 roku. 
 O kolejnych gubernatorach nie wspomnę, bo nie taki był mój zamysł. Od 1923 roku na Formozie nie zdarzyło się też nic godnego uwagi, tak więc opowiem teraz o wydarzeniach z 1930 roku. 

INCYDENT W BUSHA 1930 ROK

Zanim przejdę do rzeczy, tak dla przypomnienia. Opowiedziałem Wam o incydencie z Tapani, które wywołali Chińczycy zamieszkujący Formozę. Teraz opowiem o aborygenach Tajwańskich, czyli rdzennych mieszkańcach tej wyspy. 
Mamy październik 1930 roku.  Daho Moun, syn jednego z wodzów plemion aborygeńskich, żenił się. W wiosce odbywało się wesele. Wszyscy jedli, pili i ogólnie pewnie świetnie się bawili. W pewnym momencie w wiosce zjawił się japoński policjant w stopniu oficerskim, który był w trakcie patrolu. Pan młody chciał być życzliwy wobec Japończyka i zaprosił go na poczęstunek.  Policjant nie przyjął wina, którym chciał poczęstować go pan młody, gdyż Daho moun według policjanta miał ręce pobrudzone krwią zwierzęcia, które wcześniej złożył w ofierze. Czy tak było w rzeczywistości, pewnie się nie dowiemy. Tym bardziej że na prośby i nalegania pana młodego policjant uderzył go, a w odpowiedzi na to policjant został pobity. Policjant przeżył i mimo, że Daho bardzo go chciał przeprosić, zapowiedział złożenie skargi. Pan młody i jego ojciec obawiali się surowych represji wobec plemienia i postanowili przeprowadzić atak. 
Fotografia przedstawiająca rdzennych mieszkańców Tajwanu

 

Mamy 27 października 1930 roku. W szkole w miejscowości Busha odbywają się zawody lekkoatletyczne. W tym dniu w Busha znajdowało się wielu Japończyków, którzy przybyli specjalnie na te zawody. 
Tego samego dnia we wczesnych godzinach porannych aborygeni zaatakowali posterunek policji, z którego ukradli broń. Następnie udali się do Busha, gdzie przypuścili atak na szkołę, w której odbywały się wspomniane zawody. W trakcie ataku zabito 132 obywateli Kraju Wschodzącego Słońca, a rannych zostało ponad 200 osób. Niestety przez nieszczęśliwy wypadek w trakcie ataku zginęło też trzech Tajwańczyków, w tym mała dziewczynka, ponieważ byli ubrani w kimona.  
Władze Nipponu zareagowały na te wydarzenia natychmiast. Gubernator generalny Eizó Ishizuka wysłał 3 tysiące żołnierzy Nipponu do stłumienia powstania. To jednak nie wystarczyło. Tak więc Nippon przeprowadził naloty bombowe na rejony, w których znajdowali się rebelianci. Wojsko japońskie użyło też przeciwko partyzantom broni chemicznej – gazu musztardowego. W trakcie tych działań ginęli postronni cywile. 
Szkoła w Busha

 

Mamy 28 listopada 1930 roku. Mouna Rudao przywódca powstania zostaje schwytany przez Nippon. Mimo to walki trwały do następnego miesiąca. Siły powstańców liczyły trochę ponad 1000 żołnierzy. W trakcie walki zginęło 600 z nich. Natomiast mniej więcej 200 powstańców zdecydowało się na samobójstwo zamiast poddania Japończykom. 
Po powstaniu Nippon rozpoczął przesiedlanie rdzennej ludności Formozy. Wskutek powstania władze Nipponu zmusiły gubernatora generalnego do rezygnacji ze stanowiska. Zaczęto stosować szereg represji wobec aborygenów, między innymi odebrano im broń. Z drugiej jednak strony, pomimo represji kilkuset aborygenów otrzymało zgodę na osiedlenie się w okolicy Busha.  

JAPONIZACJA TAJWANU

Ten przedostatni rozdział tego wpisu postanowiłem poświęcić na opowiedzenie o japonizacji Tajwańczyków na pewnym przykładzie, który był ważną jej częścią . Na początek powiem tylko, że mieszkańcy Formozy byli zachęcani przez Nippon do przyjmowania japońskich nazwisk i imion oraz mówienie po japońsku. 
Bardzo ważnym punktem w japonizacji było Shintó – religia Kraju Wschodzącego Słońca. Zacznijmy od tego, że Japończycy mieszkający poza Nipponem, między innymi w Brazylii, mają swoje świątynie, tzw. chramy zamorskie. Z tego powodu, by odróżnić te świątynie od świątyń na podbitych terenach, będę używać określenia chramy kolonialne lub świątynie kolonialne. 
Nippon rozpoczął zachęcanie Tajwańczyków do przechodzenia na Shintó poprzez sprowadzanie na margines lokalnej religii, która stanowiła połączenie buddyzmu, taoizmu i wierzeń aborygenów.
Natomiast te działania od 1938 zostały nasilone poprzez jeszcze większe niszczenie i zamykanie lokalnych świątyń.  Wiele z tych lokalnych świątyń zostało przekształconych w świątynie kolonialne. 
 Nippon budował też nowe chramy kolonialne na Formozie.  Nie wiadomo dokładnie, ile takich nowych świątyń powstało, ale na potrzeby tego wpisu przyjmijmy, że w całym okresie kolonialnym Nippon zbudował od 68 nowych świątyń do 200 chramów. Dokładna liczba nie jest znana. Wiadomo jedynie, że część z nich zostało zbudowanych w okresie 1937 – 1944 roku.
Najważniejszą świątynią kolonialną był tzw. Wielki chram tajwański. Stanowił on tzw. chram cesarski. W takich świątyniach oddawano cześć cesarzowi oraz ważnym urzędnikom, którzy byli czczeni w tych miejscach, jak Kami – bóstwa. Tu warto wspomnieć, że świątynia ta nie przetrwała do naszych czasów, gdyż obecnie na jej miejscu znajduje się hotel. 
Nippon zachęcał też Tajwańczyków do uczestnictwa w  najważniejszych świętach  Te święta to : 
Narodowy Dzień Świętowania i Ofiary –  1 stycznia, 
Dzień Cesarstwa – Najważniejsze święto w Nipponie do dnia dzisiejszego 11 lutego. Upamiętnia ono stworzenie cesarstwa przez pierwszego cesarza Jinmu. 
Rocznica Urodzin Cesarza – dzień święta zależny od dnia narodzin panującego cesarza.
Dzień Panowania  – święto upamiętniające japońskie panowanie na Formozie – 17 czerwca. 
Rocznica Urodzin Cesarza Meiji – 3 listopada. 
Na zakończenie wspomnę o jeszcze jednym rodzaju świątyń kolonialnych. W czasach japońskiego panowania na Tajwanie bardzo częstym zjawiskiem były świątynie kolonialne znajdujące się przy szkołach. Chramy te były centrum życia uczniów w trakcie zajęć szkolnych. Uczniowie musieli uczestniczyć w obrządkach i uroczystościach rozpoczynających dany semestr i oczywiście w wymienionych przed chwilą ważnych świętach. Uczniowie codziennie musieli też przed zajęciami wykonywać ukłon w stronę świątyni i dbać o porządek w niej. Do naszych czasów zachowały się jedynie trzy świątynie kolonialne tego typu.  To wszystko było potrzebne Nipponowi, by mieszkańców Formozy zmienić w wiernych poddanych cesarzowi i imperium. 

OCHOTNICZE ODDZIAŁY TAKASAGO

Zacznijmy od tego, że wojska cesarskie od rozpoczęcia wojny na Pacyfiku “zatrudniały” tajwańskich cywili do pracy pomocniczej. Nazywano ich Gunzoku. Zajmowali się oni różnymi pracami pomocniczymi oraz służyli jako personel obozów dla jeńców wojennych.
Nippon posunął się jednak dalej, i tak w okresie 1942 – 1943 rok zarówno dowództwo armii, jak i marynarki zaakceptowało pomysł utworzenia ochotniczych oddziałów z rdzennej ludności Formozy. Jeszcze w 1942 roku siły te otrzymały nazwę Ochotniczych Oddziałów Takasago. W ich skład weszły : 
dwie specjalne kompanie partyzanckie –  służyło w nich mniej więcej 800 żołnierzy. 
Ochotniczy korpus Takasago – w jego szeregach służyło mniej więcej 4000  – 6000 żołnierzy.
Ochotnicy Takasago w regularnej japońskiej armii oraz marynarki – dokładne dane nie znane, ale ocenia się, że kilka tysięcy żołnierzy.  
Specjalne kompanie partyzanckie wykorzystano w trakcie walk na : Leyte, Morotai, Luzon. Uczestniczyły między innymi w ataku na amerykańskie lotnisko polowe. 
Co do Ochotniczego korpusu Takasago, został on podzielony na osiem dywizji. Wykorzystywano je w różnych działaniach wojennych na południowym Pacyfiku i w Azji południowowschodniej. Warto dodać, że pierwszy oddział wysłano do walkina Filipinach już w 1942 roku. 
Resztę oddziałów skierowano na Nową Gwineę. Pełniły tam  zadania zwiadowcze. Dowództwo japońskie uważała Tajwańczyków za bardzo wartościowych żołnierzy, ale siły te poniosły bardzo duże straty w trakcie walk. 
Na dziś to wszystko. Oczywiście dodaję link do mojego ulubionego sklepu z yerbą. 
Link do sklepu  https://ymt24.pl/

 

 

 

 

 

One Comment

Add a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *